Dnia 20 lutego 2026 r. w siedzibie Ambasady RP w Rzymie odbyła się czwarta edycja „Ambasady Naukowców” – wydarzenia będącego owocem współpracy pomiędzy Ambasadą i Stacją Naukową PAN w Rzymie, które ma na celu stworzenie możliwości nawiązywania kontaktów w środowisku polskich naukowców pracujących we Włoszech i włoskich badaczy zajmujących się badaniami o Polsce. Spotkanie, zorganizowane z okazji Dnia Nauki Polskiej, zgromadziło blisko 30 badaczy i stało się przestrzenią do wymiany doświadczeń oraz prezentacji różnorodnych kierunków badań – od fizyki i sejsmologii, przez historię i ekonomię, po nowe technologie i sztuczną inteligencję.

Gości powitał Ambasador, Ryszard Schnepf, podkreślając znaczenie wkładu polskich naukowców w rozwój międzynarodowej współpracy akademickiej. Szczególnym momentem wydarzenia było upamiętnienie prof. Marty Petrusewicz, wybitnej historyczki zajmującej się historią najnowszą, która przez lata wykładała m.in. w Kalabrii oraz w Nowym Jorku. Uczestnicy oddali jej hołd, podkreślając, że jej odejście stanowi dotkliwą stratę zarówno dla polskiego, jak i włoskiego środowiska naukowego.

Przygotowany przez nią wykład zatytułowany „Co to jest historia porównawcza i do czego służy?” został odczytany przez prof. Lucynę Gebert, lingwistka z Uniwersytetu La Sapienza. Wystąpienie stało się okazją do refleksji nad rolą historii porównawczej jako narzędzia analizy procesów społecznych i politycznych w różnych krajach i epokach, a także zainspirowało dalsze dyskusje nad znaczeniem dorobku prof. Petrusewicz dla rozwoju nauk historycznych.

Specjalnie na tegoroczną Ambasadę Naukowców w Rzymie swoje osobiste wspomnienie o Marcie Petrusewicz „Marta Petrusewicz – wielka praca przyjaźni” przygotowała prof. Irena Grudzińska-Gross. List został odczytany przez Małgorzatę Fijał.

W spotkaniu uczestniczył m.in. prof. Mateusz Bawaj z Uniwersytet w Perugii, prowadzący badania w zakresie fal grawitacyjnych oraz zaangażowany w prace nad projektem Teleskop Einsteina. Nauki ekonomiczne i technologiczne reprezentował prof. Marcin Bartosiak z Wydziału Ekonomii i Zarządzania Uniwersytet w Pawii, związany z uczelnią od trzynastu lat. Jego działalność naukowa koncentruje się na technologiach wspomagających procesy decyzyjne, w tym z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. W trakcie spotkania swoje badania przedstawili również prof. Joanna Sondel-Cedarmas z Uniwersytet La Sapienza oraz Michał Kuźmiński, doktorant z Papieskiego Instytutu Archeologii Chrześcijańskiej, uczestniczący w pracach archeologicznych prowadzonych w Kalabrii oraz w Palestynie. W wydarzeniu wzięli udział także włoscy badacze i poloniści, w tym prof. Luigi Marinelli, prof. Laura Quercioli Mincer, kierująca polonistyką na Uniwersytet Genueński, oraz Paolo Morawski, przedstawiciel Fundacja Rzymska im. Janiny Zofii Umiastowskiej, prowadzącej działalność badawczą w zakresie relacji włosko-polskich. Obecne były również lektorki języka polskiego: Sylwia Sobiło z Uniwersytet w Bari oraz Natalia Jałowiecka, prowadząca zajęcia na Uniwersytet La Sapienza oraz Uniwersytet Tor Vergata.

Czwarte spotkanie w ramach „Ambasady Naukowców” potwierdziło, że polscy badacze aktywnie uczestniczą w międzynarodowych projektach i rozwijają interdyscyplinarne inicjatywy naukowe. Wydarzenie było nie tylko okazją do prezentacji osiągnięć, lecz także do integracji środowiska oraz podkreślenia znaczenia współpracy polsko-włoskiej w obszarze nauki i edukacji.