28 listopada 2025 r. o godz. 18:00 w siedzibie Stacji Naukowej PAN w Rzymie odbyła się prezentacja książki dra Pawła Gołyźniaka (Uniwersytet Jagielloński) poświęconej działalności kolekcjonerskiej, antykwarycznej i naukowej Philippa von Stoscha (1691–1757), jednego z najważniejszych badaczy gemm XVIII wieku.

Książka, opublikowana nakładem Brill, jest efektem badań dra Pawła Gołyźniaka we współpracy z Ulfem R. Hanssonem i Hadrienem J. Rambachem, i bazuje na odkryciu blisko 3,200 wcześniej nieznanych rysunków gemm w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie oraz w Kunstbibliothek w Berlinie. Materiały te pozwalają na nowo ocenić znaczenie Stoscha jako kolekcjonera, badacza i mecenasa sztuki.

Publikacja omawia jego imponującą kolekcję intaglii, gemm szklanych i kamei, a także ambitne projekty naukowe – od Gemmae antiquae caelatae (Amsterdam, 1724) po systematyczną dokumentację wizualną własnych zbiorów i innych europejskich kolekcji. Stosch współpracował z najwybitniejszymi artystami swoich czasów, w tym Pier Leone Ghezzi, Girolamo Odamem, Bernardem Picartem, Antonio Marią Zanettim i innymi, tworząc rysunki o różnym przeznaczeniu – od badań prywatnych po ilustracje do publikacji.

Ich prace podkreślają centralną rolę Stoscha w rozwijaniu metod dokumentacji antyków, które położyły podwaliny pod nowoczesną archeologię i badania nad sztuką starożytną. Prezentacja książki będzie okazją do dyskusji o wpływie Stoscha na powstanie naukowej archeologii, standardy dokumentacji antyków w XVIII wieku oraz jego oddziaływaniu na Johanna Joachima Winckelmanna.

Publikacja dostępna jest w otwartym dostępie:

Więcej informacji o książce.

Publikacja jest efektem projektu Philipp von Stosch (1691-1757) – collecting, visual documentation, research, and publication of ancient engraved gems – an example of transformation of eighteenth-century antiquarianism into proto-archaeology, zrealizowanego w ramach grantu Opus Narodowego Centrum Nauki (nr grantu 2019/33/B/HS3/00959).