Wkraczamy, wolnym jeszcze krokiem, w rok 2025, planując konferencje, publikacje i wydarzenia w Stacji PAN w Rzymie. Życzymy Państwu i sobie, aby był to dobry rok, bo że będzie ciekawy, możemy obiecać już teraz.

A jaki był dla Stacji rok 2024? Efektywny, pracowity, różnorodny. Był rokiem spotkań z ciekawymi naukowcami, specjalistami z zakresu nanomateriałów, zrównoważonego rolnictwa, chorób neurodegeneracyjnych, metod stochastycznych, ale też językoznawstwa, historii sztuki, prawa i historii. W 2024 r. zorganizowaliśmy kilkanaście konferencji naukowych – głównie w Stacji w Rzymie, ale także poza nią (w Recco, w Mediolanie, w Warszawie, w Wilnie, w rzymskiej Ambasadzie RP czy w Szkole Polskiej w Rzymie), gościliśmy na festiwalu filmowym STORIAE, z naszym filmem o włoskiej podróży Marii Skłodowskiej-Curie, na Europejskiej Nocy Naukowców i Naukowczyń w Rzymie. Organizowaliśmy szereg (blisko 20) własnych wydarzeń z zakresu upowszechniania nauki oraz wspieraliśmy inne instytucje realizujące ciekawe naukowe wydarzenia. Poza tym przez cały niemal rok promowaliśmy język polski, realizując projekt „Kobieca strona poezji”, a także współpracując przy projekcie „Młoda polszczyzna na styku kultur” Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach.

A zaczęliśmy nasze interdyscyplinarne przygody w styczniu od spotkania z rodziną Sobieskich, w których rzymskie przygody wprowadziła nas dr Francesca Ceci z Muzeów Kapitolińskich. W lutym spotkaliśmy się z polskimi naukowcami pracującymi we Włoszech, w tym z doktorantami Europejskiego Instytutu Uniwersyteckiego we Florencji, w Ambasadzie RP, na drugim spotkaniu pod nazwą Ambasada Naukowców. Już za chwilę planujemy trzecie takie spotkanie… W lutym także rozmawialiśmy o leksyce włoskiej we współczesnej polszczyźnie, a pod koniec miesiąca wspólnie z Uniwersytetem Wrocławskim, Uniwersytetem w Southampton i rzymskim Uniwersytetem La Sapienza rozważaliśmy w ramach projektu COST kwestie związane z ochroną, odpornością i odbudową zniszczonego środowiska.

Marzec otworzyliśmy spotkaniem poświęconym prof. Adolfowi Bergerowi, specjaliście z zakresu prawa rzymskiego i papirologowi, którym zajmuje się prof. Pierangelo Buongiorno z Uniwersytetu w Maceracie, a kilka dni później debatowaliśmy o architekturze sakralnej, wczesnochrześcijańskich baptysteriach czy roli natury i duchowości w tradycji japońskiej i architekturze chilijskiej. Dwa marcowe spotkania poświęciliśmy polskiej poezji współczesnej, o której rozmawialiśmy w ramach projektu „Kobieca strona poezji” z Krystyną Dąbrowską i Małgorzatą Lebdą. Jeszcze w marcu odbyło się spotkanie poświęcone Solidarności i upadkowi komunizmu w Polsce.

W maju natomiast wspólnie z Instytutem Polskim w Rzymie, Uniwersytetem La Sapienza, Uniwersytetem Jagiellońskim oraz Centro Ceco i Istituto Slovacco zorganizowaliśmy konferencję o filmach animowanych zza żelaznej kurtyny w latach 1945-1989, wieńcząc ją pokazem animacji w Instytucie Polskim. Także w maju spotkaliśmy się z Alessandro Cartoccim i Marą Minassi z Museo della Repubblica Romana, by przypomnieć historię Legionów Polskich we Włoszech oraz Republiki Rzymskiej w 1849 roku. Maj zakończyliśmy minikonferencją poświęconą edycji faksymilowej opery La S. Cecilia, przygotowanej przez Katarzynę Korpanty, o której to operze i jej historii bardzo ciekawie opowiedział prof. Marco Bizzarini.

Natomiast czerwiec otworzyły warsztaty, przygotowane wspólnie z Instytutem Podstawowych Problemów Techniki PAN dla włoskich i polskich doktorantów na temat nanomateriałów do biomedycznych aplikacji. Zorganizowaliśmy również ciekawy wykład dr Anny Markiewicz, która opowiedziała o edukacji i… „shoppingu” w barokowym Rzymie oraz spotkanie z prof. Januszem Smołuchą, który mówił o Tomaszu Duninie-Szpocie, polskim jezuicie i misjonarzu, działającym w epoce nowożytnej na Dalekim Wschodzie. W czerwcu w Stacji odbyła się międzynarodowa konferencja dotycząca badań nad chorobami układu nerwowego z wykorzystaniem owadów – a dokładniej gatunku Drosophila melanogaster, znanego jako muszka owocówka. Wydarzenie zorganizowaliśmy wspólnie z Wydziałem Biologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, a merytorycznego wsparcia uczestnikom udzieliło również Biuro Promocji Nauki w Brukseli PolSCA. Jeszcze przed wakacjami, w lipcu, spotkaliśmy się na drugiej konferencji z cyklu Copernicus Dialogues, organizowanej wspólnie z Consiglio Nazionale delle Ricerche oraz, w tym roku, z Europejskim Regionalnym Centrum Ekohydrologii PAN „Wzmocnienie rozwiązań opartych na naturze dla zrównoważonego rolnictwa i zdrowia ekosystemów”.

A drugą, powakacyjną część roku, rozpoczęliśmy wystawą „Między Niebem a Wodą”, przygotowaną przez zaprzyjaźniony Instytut Archeologii i Etnologii PAN, o badaniach archeologicznych na wyspie Murano. We wrześniu podsumowaliśmy również projekt „Młode słowa na styku kultur – perspektywa polsko-włoska”, w którym wpieraliśmy UJK w Kielcach oraz uniwersytety: w Bari, Geniu i Turynie. Na koniec września zaplanowaliśmy niezwykle interesującą konferencję poświęconą księciu Stanisławowi Poniatowskiemu we Włoszech, która już wkrótce zaowocuje publikacją przygotowywaną przez Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata. Uczestniczyliśmy także w konferencji w Aricci poświęconej Francesco Polacco czyli Franciszkowi Smuglewiczowi, w Narodowym Czytaniu w Rzymie i zaangażowaliśmy się we współpracę z Teatrem Trykot – polskim teatrem z Rzymu. We wrześniu zorganizowaliśmy również w Stacji spotkanie poświęcone publikacji „Il Re Ruggero di Karol Szymanowski”, autorstwa Leonardo Masiego.

W październiku podsumowaliśmy projekt „Kobieca strona poezji” – w Warszawie, organizując spotkanie z poetką, Małgosią Lebdą, w Wilnie – z wykładem Birute Jonuskaite, poetki, eseistki i prozaiczki, w Rzymie, gdzie towarzyszyli nam prof. Andrea Ceccherelli i Linda del Sarto, tłumaczka tomu Mer de Glace Małgorzaty Lebdy, a także w Łucku. Spotkania połączone były z wystawą projektową przygotowaną przez graficzkę Stacji, Kasię Ellert i prezentacją publikacji „Kobiecej strony poezji”, zawierającą tłumaczenia poezji Lebdy i Dąbrowskiej, dokonane przez studentów trzech polonistyk – rzymskiej, wileńskiej i łuckiej, na języki: włoski, litewski i ukraiński. W październiku również mieliśmy okazję porozmawiać z dr Katarzyną Ceklarz o magii Podhala i włączyć się w organizację konferencji Fundacji Umiastowskiej „Miejsca Pamięci”. Zakończyliśmy miesiąc dwudniową konferencją poświęconą metodom stochastycznym i operacyjnym, którą mieliśmy przyjemność współorganizować z Instytutem Fizyki Jądrowej PAN.

Z kolei w listopadzie spotkaliśmy się na konferencji w Recco, dotyczącej „Zagrożeń spływami błotnymi i osuwiskami w warunkach zmian klimatu. Lekcja z katastrofy w Emilii Romanii w 2023 r.”, wspólnie z Wydziałem Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego i międzynarodową grupą doktorantów. Współuczestniczyliśmy również w konferencji organizowanej przez La Sapienza i Uniwersytet Jagielloński o „Grach w przekładzie”, a w Stacji rozmawialiśmy o „Dyplomatach papieskich o wojnie i na wojnie”. Zaangażowaliśmy się też w wydarzenie organizowane przez artystkę Halinę Skroban „Una donna chiamata patria”, o roli kobiet na przestrzeni wieków. Listopad zakończyliśmy debatą na temat współpracy nauki i sztuki w Mediolanie, dołączając do konferencji przygotowanej przez Polonium Foundation.

Ostatni miesiąc w roku pięknie rozpoczęliśmy, wystawą i debatą na temat Igora Mitoraja i okresu jego studiów w Krakowie. Wspólnie z Instytutem Geofizyki PAN i CNR zorganizowaliśmy konferencję dotyczącą polsko-włoskiej współpracy geofizyków w zakresie oceny zagrożeń środowiska, na której gościliśmy między innymi Prezesa Polskiej Akademii Nauk, prof. Marka Konarzewskiego. Wraz z Prezesem odbyliśmy spotkania z Consiglio Nazionale delle Ricerche i Accademia Nazionale dei Lincei. Nasze tegoroczne działania zakończyliśmy pięknym spotkaniem z Reymontem, w 100 lat od przyznania mu Nagrody Nobla za powieść „Chłopi”. Tym razem mieliśmy akompaniament Gaudium Poloniae.

Czy to wszystko? Niezupełnie 😊 Przygotowaliśmy też kilka podcastów związanych z realizacją projektu „Kobieca strona poezji, czyli przez wiersze do języka”, nadal promowaliśmy przygotowany w ubiegłym roku film o Marii Skłodowskiej-Curie we Włoszech w poszukiwaniu radu, uczestniczyliśmy w szeregu interesujących wydarzeń organizowanych przez Instytut Polski w Rzymie oraz włoskie instytucje i przygotowywaliśmy publikację poświęconą Janowi Potockiemu (ale o niej więcej w przyszłym roku). Warto dodać, że 2024 rok był rokiem polskiej Prezydencji w Wysokiej Radzie Europejskiego Instytutu Uniwersyteckiego we Florencji.

A jaki będzie rok 2025? Na pewno ciekawy. Planujemy już w Stacji konferencje i wydarzenia upowszechniające naukę, w tym o… czarnych dziurach.