Pierwsze półrocze 2025 roku minęło w Stacji Naukowej PAN w Rzymie pod znakiem intensywnej i niezwykle różnorodnej działalności. Był to czas konferencji, spotkań, debat oraz wystaw, które łączyły świat nauki, kultury i sztuki – wszystko w duchu polsko-włoskiego dialogu. W ciągu sześciu miesięcy zorganizowaliśmy lub współorganizowaliśmy 20 wydarzeń, skierowanych zarówno do badaczy i studentów, jak i do miłośników nauki.

Sezon otworzyliśmy 21 lutego, w gościnnych progach Ambasady RP w Rzymie, gdzie odbyła się kolejna edycja Ambasady Naukowców. Wydarzenie zgromadziło polskich naukowców pracujących we Włoszech i stworzyło przestrzeń do integracji środowiska. Gościem specjalnym był prof. Jan Zielonka z Uniwersytetu Ca’ Foscari w Wenecji, który wygłosił wykład „Demokracja w epoce Internetu” – refleksyjny i aktualny głos na temat kondycji demokracji w świecie cyfrowym.

W kolejnych tygodniach łączyliśmy duże konferencje naukowe z naszymi sprawdzonymi, kameralnymi spotkaniami popularyzującymi naukę. Luty upłynął pod znakiem nowych technologii i interdyscyplinarnych dyskusji. Debatowaliśmy o sztucznej inteligencji w prawie na konferencji „Sztuczna inteligencja w procedurach prawnych”, zorganizowanej przez Centrum Badań Porównawczych nad Procedurami Prawnymi UMCS, we współpracy z Asseco Poland i pod patronatem Województwa Lubelskiego, a także o teatrze w dobie nowych technologii podczas spotkania „Challenges, Risks and Management Implications for Theatre in the Age of Next Generation Technology”.

Marzec należał do humanistów. Poruszyliśmy tematykę „Regionalistyki i jej roli we współczesnych badaniach humanistycznych”. Nie zabrakło również refleksji nad obecnością kobiet w nauce – spotkanie „Donne nella scienza” było okazją do podkreślenia ich roli, dokonań i inspirującego wpływu na rozwój badań w różnych dziedzinach. W ramach programu Erasmus+ gościliśmy także seniorów z Fundacji Via Salutis, którzy podczas spotkania upowszechniającego mieli okazję zapoznać się z działalnością naszej Stacji. Szczególnie wyjątkowym wydarzeniem była konferencja „Benedetto Croce i Gustaw Herling-Grudziński: między literaturą, historią, filozofią a lingwistyką”, zorganizowana we współpracy z Uniwersytetem Łódzkim i Uniwersytetem Kardynała Stefana Wyszyńskiego, z udziałem Pani Marty Herling, która podzieliła się osobistymi wspomnieniami i refleksjami na temat spuścizny swojego ojca.

Kwiecień przyniósł dwa duże wydarzenia. Konferencja „Liberalna demokracja w kryzysie: historyczne i porównawcze perspektywy fal demokratyzacji i autokratyzacji w międzywojennej Europie i czasach współczesnych” zgromadziła wybitnych specjalistów analizujących mechanizmy przemian ustrojowych w różnych okresach i regionach Europy. Wydarzenie było współorganizowane przez Uniwersytet Rzymski „La Sapienza”, Uniwersytet Warszawski oraz Uniwersytet Śląski, a odbyło się pod honorowym patronatem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rzymie. Z kolei konferencja „Dwie wyjątkowe królowe w Rzymie. Krystyna Szwedzka i Maria Kazimira Sobieska” pozwoliła uczestnikom zagłębić się w królewskie wątki polsko-włoskiej (i szwedzkiej) historii, odkrywając mniej znane, ale niezwykle barwne epizody z życia obu monarchiń, które na trwałe wpisały się w dzieje Wiecznego Miasta. Wydarzenie zostało współorganizowane przez Sovrintendenza Capitolina ai Beni Culturali – Musei Capitolini, Università della Tuscia oraz Istituto Svedese di Studi Classici a Roma, co podkreśliło jego międzynarodowy i interdyscyplinarny charakter. Dopełnieniem miesiąca były: wieczór literacki o Zbigniewie Herbercie „Włoskie inspiracje w twórczości Zbigniewa Herberta” oraz wystawa „Pojednanie dla Europy”, przypominająca fundamentalnej roli dialogu i współpracy w budowaniu wspólnoty europejskiej.

Maj był równie dynamiczny – od historii sztuki i średniowiecznych relacji polsko-włoskich, po nowoczesne bioelektrochemiczne przetworniki (COST „Microbial Electrochemical Technology Commercialisation (MET-C)”, które zamieniają energię zawartą w materii organicznej bezpośrednio na energię elektryczną. Spotkanie „Bernini’s influence beyond Italy” przybliżyło wpływ mistrza baroku na artystów w całej Europie. Podczas wydarzenia „Ospedale di Santo Spirito in Sassia e la Polonia” rozmawialiśmy natomiast o średniowiecznych kontaktach Polski z jednym z najstarszych szpitali Rzymu. Majową ofertę uzupełniły również Targi Edukacyjne „Studiuj w Polsce”, które przyciągnęły liczne grono młodzieży włoskiej oraz polonijnej, zainteresowanej możliwościami kształcenia w Polsce.

Czerwiec zaskoczył tematami i potwierdził, że nauka nie zna ograniczeń tematycznych, ani gatunkowych. Rozpoczęliśmy od refleksji nad rolą jedzenia w kulturze i historii podczas spotkania „Il cibo e il suo significato nella storia”, które ukazało, jak bardzo symboliczna i znaczeniowa może być codzienność przy stole. Następnie przenieśliśmy się w świat poezji, by podczas wieczoru literackiego „Poete polacche contemporanee” przyjrzeć się współczesnym polskim poetkom i twórczości, która – tłumaczona na język włoski – coraz śmielej zdobywa międzynarodowe uznanie. Nie zabrakło również tematów historycznych i politycznych: seminarium „Józef Piłsudski e l’Italia Fascista” poświęcone było recepcji postaci polskiego Marszałka w oczach włoskiej prasy międzywojennej. Czerwiec był także miesiącem wyjątkowego wydarzenia o charakterze międzynarodowym. Wraz z Wydziałem Archeologii UW oraz Parco Archeologico del Colosseo współorganizowaliśmy prestiżową konferencję „Barbarians in Rome, Rome in Barbaricum”, która badała wzajemne wpływy między Cesarstwem Rzymskim a ludami spoza jego granic. Zwieńczeniem półrocza była również inauguracja wystawy w Muzeach Kapitolińskich: „Una regina polacca in Campidoglio. Maria Casimira e la famiglia reale Sobieski a Roma” – wyjątkowego projektu przygotowanego we współpracy z partnerami włoskimi i polskimi. Wystawa opowiada o obecności Marii Kazimiery i rodu Sobieskich w Rzymie, ich kontaktach z elitami artystycznymi i politycznymi oraz wpływie na kulturalne życie Wiecznego Miasta.

Tematyką związaną z rodziną Sobieskich zakończymy również nasz sezon przedwakacyjny, zapraszając 8 lipca o godzinie 18:00 na spotkanie „I volti dei Sobieski a Roma: i ritratti della mostra 'Una regina polacca in Campidoglio’”, poświęcone portretom z wystawy.

Jeszcze 4 lipca, tym razem nie u nas, a w Warszawie – inauguracja wyjątkowej wystawy „Maria Skłodowska-Curie we Włoszech: trzy podróże, jedna pasja”, organizowanej wspólnie z Komitetem Chemii PAN. Jesienią natomiast ekspozycja przeniesie się do Włoch – 8 września zaczynamy inauguracją w Genui.

Jak widzicie, druga połowa roku zapowiada się intensywnie – a to dopiero początek! Jesienią poruszymy wiele nowych, interesujących tematów, m.in.: twórczość Hansa Memlinga oraz malarstwo pejzażowe, a także zagadnienia z nauk ścisłych. Będzie chemia, biomedycyna, ochrona środowiska … i wiele, wiele więcej!